Kijken, bekijken, waarnemen, werkelijk zien

ZIEN

Wij zien de werkelijkheid allereerst als een verzameling van ‘dingen’…De werkelijkheid wordt overzichtelijk in vakjes ingedeeld…

pen,

bureau,

computer,     man,

vrouw...

Hoe groot het voordeel van deze empirische kennis ook moge zijn, door gewenning en gewoonte dresseren we onze blik op de wereld op eenzijdige wijze, waardoor ‘iets’ niet meer gezien wordt.

Er wordt ‘iets’ vergeten
Buiten beschouwing blijft het onomvatbare geheel waarin de dingen functioneren …
´Boom´is maar een naam die wij eraan gegeven hebben, er zijn wortels, bladeren, nerven, vormen, veranderingen, enz. De tafel bestaat met medewerking van alles wat niet deze tafel is.

“Als jullie een rijstkom vasthouden en je voedsel eten, houden jullie er een ‘kom-visie’op na. M.a.w. als jullie je etenskom in je hand houden, zien jullie hooguit de gebruikwaarde van de kom, of zelfs dat niet eens. Het gaat hierbij niet alleen om de schoonheid van de kom. Het achteloos gebruik wordt bekritiseerd, het ontbreken van het besef met deze kom de hele wereld in handen te hebben … het mysterie van elk fenomeen niet te zien.

Het wijsheidsoog

Sunyata is een zienswijze. Het vraagt naar te zien zonder te zien, of het oog te gebruiken ‘binnen de ogen,’ ‘het eerste oog,’ het ‘wijsheidsoog.’ Het veronderstelt de inspanning te onderzoeken wat er in het bewustzijn gebeurt als het oog kijkt, het oor hoort, de tong proeft.

‘Een aansporing om op een bepaalde wijze te kijken naar de werkelijkheid. Emptiness, void, openheid, transparantie of ‘wezensschouw’ zijn de meest gebruikte vertalingen van het basiswoord ‘Sunyata.’ De wortel van dit woord is ‘sun’, wat zwellen betekent. Een gezwel is te veel aan substantie, dat zich pijnlijk vestigt op de huid en deze zijn natuurlijke gladheid doet verliezen.’
(Uit: N. Tydeman: Dansen in het duister, een proeve van spiritualiteit, p.116-119, Asoka)

Stappen om beter te leren zien >>>

OVER ONS WAARNEMINGSPROCES

Omdat we niet bewust kiezen in het waarnemingsproces lijkt dit ‘automatisch’ te verlopen en onze reacties het resultaat te zijn van automatisch werkende gewoontepatronen, zoals vooroordelen, je mag iemand of niet, je voelt je bekeken, aangestaard, beoordeeld en doet dit omgekeerd ook. Er zijn wel 49 manieren van waarneming volgens het Boeddhisme).

We zijn dan niet meer volgens onze eigen onbedorven natuur bezig. De meest volle aandacht zou de reactie kunnen geven van Hem, van wie geschreven staat:

´Ik heb u geschreven (getatoeëerd) in de palm van mijn hand.’

Dat is pas aandacht!

Dat is pas aandacht!. De gewone procesmomenten van ons zien, duren een fractie van een seconde. Ze volgen elkaar op als beeldjes in een film. Maar de gaten ertussen, de achtergrond, is de stille diepere aandacht die ieder soms wel kent: onbevangen waarneming en helder.

Dan vormen we geen cocon om ons heen, geen filtering tegen de enorme straling van de werkelijkheidsbeleving , geen ego die open waarneming blokkeert.
Dit diep verlangen naar waarneming, dit diepe vermoeden,heb ik als volgt omschreven gezien:

‘Een geduldige onbevangen aandacht brengt ook de gaten in het persoonlijkheidsproces aan het licht. Dit kan het gevoel met zich meebrengen dat je uit elkaar valt. Een gevoel van grote droefheid en eenzaamheid kan optreden, alsof een essentieel deel van jezelf, een orgaan dat greep op de werkelijkheid uitoefent, aan het afsterven is. Tegelijk merk je dat de werkelijkheid buiten je een reusachtige stap naar je toe heeft gedaan. Alles wat je ziet wordt intiem, nabij, alsof het gaat om een persoonlijke ontmoeting tussen jou,  je zintuigen en wat je waarneemt. Het geeft een gevoel van verbondenheid een gevoel van empathie met de wezens en de dingen. Tegelijk krijgt elk wezen, elk voorwerp, diepte, omdat je oppervlakkige blik van eigenbelang wegvalt.

Een diepte-tekst

M. Duchamp schreef  over dit soort waarneming:

‘Zonder bedekking’, want ze verschijnt als een naakte vrouw, gloeiend van passie. In haar linkerhand een schaal waarin een stof om de ontregelende kracht van de liefde aan te wakkeren. In haar rechterhand houdt ze een mes waarmee ze alle conventionele voorstellingen doorsnijdt. Als je haar ontmoet, weet je dat zij het was, waar je je hele leven naar verlangd hebt, zonder te weten waarnaar je verlangde … Is zij niet een deel van onszelf? Daarom zeggen ze dat het verlangen de geliefde is. 

MEER

 

Kijken en beschouwen

Ga gewoon eens ergens stil zitten en kijk zonder verder veel te doen. Kijk, kijk. Als je afgeleid ben, ga weer terug. Kijk goed, zonder direct te denken: dit is een vogel, dit een bloem, blijf kijken zonder te benoemen. Zie de lucht, kleuren, vorm. Blijf kijken tot je echt ziet.

Het licht dat wenkt uit de verte, oorsprong van ons, oproept tot intense aandacht, uit de vervreemding, uit de verstrooiing.

Het ‘eerste’  oog.

Wat in het Boeddhisme het ‘eerste oog’ genoemd wordt, kan ook in het Christendom teruggevonden worden. Johannes 9 spreekt over het Zien van een blinde. Nicolaas van Cusa, (13e eeuw, ) zegt:

“Het oog waarmee ik naar U kijk, is hetzelfde oog als waarmee U naar mij kijkt.”

Mystici schrijven veel over schouwen. Er is een verschil tussen louter objectiveren, taxerend of diagnostisch kijken, werkelijk kijken en dan zien, en schouwen. (Heeft mijn grote belangstelling en zal ik later nog verder gaan uitwerken).

Het zien van een therapeut

Ik heb geschreven over het ‘zien’ van een therapeut: niet angstig, niet diagnostiserend, dan voelt een client zich gezien, en gaan de helende krachten in iemand zelf, vanzelf aan het werk. Dit is er wanneer de gedachten stoppen en we ons openen voor schoonheid, een kort moment zonder interpretatie en gedachten. Sta je deze momenten toe en leer ze als zodanig erkennen  Ren er niet uit weg, ontken het niet, hopend op een volgend moment, zogenaamd om jezelf te completeren, wat een wanhoop die niet nodig is.

Wanneer het gedachteproces verminderd wordt, ontstaat er meer stilte, want minder innerlijke stemmen (van afkeuring, oordeel en labeling van wat we zien)., minder compulsief denken, we komen dan in het gebied dat achter gedachten ligt, en we naderen het gebied van aanwezig zijn: een openheid voor wat i s, voor wat voorbij de vorm is.

“Zo je het gefluister van die droom kon horen, zou geen andere klank tot je doordringen.” (Gibran)

Een oefening met het derde oog

Het spirituele oog, het derde oog, is gelegen tussen onze twee ogen, bij de wortel van onze neus. Voor vele scholen is het de toegang tot het spirituele. MEER …

Verduidelijking van ons diepere zien.

Dat wat zich manifesteert kan niet conceptueel beschreven worden. Daarom enkele vergelijkingen uit het gewone leven ter verduidelijking, pointers zijn het: verwijzers naar.

(Overgenomen en bewerkt naar Stanley Sobottka Emeritus Professor of Physics University of Virginia Charlottesville,  Changes in content are not permitted. Hij schreef een hele cursus over verband meditatie/Boeddhisme/quantumfysica.

Wat we denken te zijn, hoe wij verschijnen is een illusie, als een droom, een schaduw zonder inhoud. Hij gebruikt vergelijkingen met een droom, een waterdruppel,  schaduw, oceaan en de golf enz. Zie uitgewerkt op link

Print Friendly